Nawigacja morska / Rozdział 18

Nawigacja morska

Nawigacja poza mapą

Określanie pozycji z dwóch namiarów,  wykreślanie pozycji z dwóch namiarów na mapie

18

Nawigacja poza mapą jest przypadkiem sporadycznym, prawie nie występującym. Jednakże cechą dobrej nawigacji to przewidywanie więc warto mieć to na uwadze. Nawigator nigdy nie powinien być bezradny, bo na morzu nikt mu nie pomoże, tylko jego wiedza.

Może się tak zdarzyć, że prowadząc nawigację na mapie, nagle jesteśmy zmuszeni do określenia pozycji jachtu z obiektów, których nie ma na mapie. Są one "poza nią", poza ramką mapy. Możemy po prostu takiej mapy nie mieć na jachcie.
Przykładowo może to wyglądać tak; prowadzimy nawigację w oparciu o obiekty (latarnie morskie, wieże, itp.) widoczne z lewej burty i oczywiście naniesione na mapie, na której aktualnie prowadzimy nawigację. Nagle od strony lądu nadciąga mgła i widoczność spada prawie do zera, nie widzimy obiektów, które dotychczas służyły nam do określanie pozycji. Mgła jest lokalna i dłuższy czas utrzymuje się wzdłuż lądu.
Tymczasem z prawej burty widzimy obiekty (szczególnie nocą - światła), ale te obiekty nie są naniesione na naszej mapie na, której prowadzimy nawigację. Są one poza ramką mapy.
Oczywiście możemy wyjąć drugą mapę (o ile ją posiadamy, różnie z tym bywa) i przerysować naszą nawigację z poprzedniej. Jest to pracochłonne, a i o pomyłkę łatwo.
Również, tą metodę możemy zastosować, gdy obiekty są widzialne z bardzo dużych odległości (np. szczyty górskie przy Wyspach Kanaryjskich lub Azorskich, nieopodal norweskich brzegów, jak i w innych częściach świata).

Najlepszym sposobem na określenie pozycji z obiektów, występujących poza mapą jest użycie kalkulatora (musimy mieć kalkulator z wbudowanymi funkcjami trygonometrycznymi). Jest to dobry, szybki sposób na określenie pozycji obserwowanej.

Taką PO możemy określić trzema metodami:

Ilość wzorów, czyli żmudnych obliczeń "dyskwalifikuje" metodę długościową i odleglościową.

Do określenia PO z obiektów poza mapą muszą być spełnione warunki:

Trójkąt nawigacyjny jest nam już znany. Musimy tylko stworzyć wzór matematyczny, który możemy rozwiązać przy pomocy kalkulatora:

a = rλ cos φ LH
rφ = a ctg NR
rφ = rλ cos φ LH ctg NR

rφ ⁄ a = ctg NR

Uwagi do wzoru:

W tym wzorze rφ obliczamy przy pomocy kalkulatora.

Określanie pozycji z dwóch namiarów

Wykreślanie pozycji z dwóch namiarów na mapie
—Rys.  Wykreślanie pozycji z dwóch namiarów na mapie

Wykreślanie pozycji z dwóch namiarów na mapie

Przykład:

KDd = 090° ; v = 4,8w ; φz = 59°00'0 N ; λz = 014°00'0 E
Dokonano dwa namiary na latarnie morskie, które były poza ramką mapy.
NR1 = 070° ; NR2 = 340°

Ze spisu świateł wypisano pozycje tych obiektów:
φ1 = 59°02,5 N − λ1 = 014°38,5 E
φ2 = 59°13,0 N − λ2 = 013°48,0 E

1. Obliczamy rλ1 i rλ2

λz = +014°00'0
(−)  λ1 = +014°38'5

1 = −38,5

λz = +014°00'0
(−)  λ2 = +013°48'0

2 = +12,0

2. Obliczamy rφ, każdego obiektu.

φ1 = (−38,5) ∗ (cos 59°02,5) ∗ (ctg 070°) = (−38,5) ∗ (0,5144145) ∗ (0,3639702) = −07,2
φ2 = (+12,0) ∗ (cos 59°13,0) ∗ (ctg 340°) = (+12,0) ∗ (0,5117929) ∗ (−2,7474774) = −16,9

3. Obliczamy punkty (pozycje) na południku PZ, z których wykreślimy namiary, aby otrzymać PO.

φ1 = +59°02'5
(+)  rφ1 = −07,2

φx = +58°55,3

φ2 = +59°13'0
(+)  rφ2 = −16,9

φy = +58°56,1

4. Wykreślamy namiary i określamy PO.

5. Nasza PO to φo = 58°55,2 N ; λo = 014°01,0 E


Na przykładzie pokazano dwa przypadki: oba obiekty są poza ramką mapy, ale jeden posiada "rzut" na mapie, drugi nie posiada "rzutu" na mapie. W takim wypadku jeden punkt możemy odmierzyć cyrklem, a drugi punkt musimy obliczyć.